Rijdend door Frankrijk richting Clermont-Ferrand kun je ze niet missen: de groene heuvels rondom de hoofdstad van de Auvergne. Pas bovenop de grootste bult, de Puy de Dôme, ontdek je  het geheim van deze regio. Dit zijn niet zomaar heuvels, maar de heuse vulkanen van de Auvergne. Vermomd, dat wel.

Vanuit Clermont-Ferrand is de Puy de Dôme niet te missen.

Het is niet eens moeders mooiste, die Puy de Dôme met z’n joekel van een lelijke televisieantenne op de top, maar daar is Didier, geboren en getogen in Clermont-Ferrand, het hartgrondig mee oneens: ,,Toeristen vinden het geen gezicht, maar voor ons is het de Eiffeltoren van de Auvergne. Als we de Dôme zien, zijn we thuis, ook al is het dan nog honderd kilometer rijden”.

Zicht over Clermont-Ferrand met de Puy de Dôme op de achtergrond.

De berg met de negentig meter hoge antenne steekt met kop en schouders boven de rest uit en is dus al van verre te zien. Om op de top te komen, zijn er twee mogelijkheden: wandelend of met het treintje dat toeristen heen en weer tuft. Alleen wielrenners van de Tour de France mogen met de fiets het smalle pad omhoog nemen.

Of de vulkaan op wandelen of met dit treintje naar boven.

Puy de Dôme: de beroemdste vulkaan van de Auvergne

We hebben geluk: een groot deel van het jaar ligt de top in de wolken, maar wij hebben helder zicht. Paragliders zwermen om de top heen terwijl wij van het uitzicht op de groene heuvels genieten. “Heuvels?”, Didier is ontsteld over zoveel plat-Hollandse onnozelheid: ,,Dat zijn niet zomaar groene heuvels, dat zijn vulkanen. We staan nu letterlijk op de rand van een krater.” Als hij onze bezorgde gezichten ziet, voegt hij er snel aan toe dat de vulkanen dan jong mogen zijn – niet ouder dan tussen de 7000 en 30.000 jaar, wat in vulkaanjaren piepjong is – maar dat het zogeheten monogenetische exemplaren zijn. ,,Oftewel: ze barsten één keer uit en dan is het gedaan met de pret.”

Paragliders tussen de vulkanen van de Auvergne.

Dus de Puy de Dôme, waar we op staan, barst nooit meer uit. Maar, voegt Didier eraan toe: ,,Hieronder borrelt het wel, dus er kan altijd een andere vulkaan ontstaan. Vandaar ook dat hier een keten van vulkanen te zien is”. De Chaîne de Puys bestaat uit tachtig van die eendagsvliegen en strekt zich uit over een lengte van zo’n dertig kilometer. ,,Onze verre voorouders hebben deze vulkanen zien ontstaan en wie weet zijn wij ook ooit nog eens getuige van een nieuwe geboorte”, vertelt Didier en zijn ogen glinsteren. Bang hoeven we in elk geval niet te zijn, want de regio wordt met seismologische precisie in de gaten gehouden.

Het lijken bergen, maar het zijn vulkanen.

Een trui of vest is geen overbodige luxe bovenop de winderige Puy de Dôme.

🌋 Goed om te weten:  Puy betekent in het oud-Frans heuvel of hoogte. Het is afgeleid van het Latijnse woord podium.

Romeinse verrassing op de top

Behalve de zendmast valt nog een bouwwerk op: het zijn de restanten van een oude Romeinse tempel. De tempel van Mercurius werd in de negentiende eeuw per ongeluk ontdekt. Didier vertelt: ,,Tot die tijd wist niemand wat er onder die groene deken lag. Herders en hun schapen scharrelden eeuwenlang over de berg, totdat er in 1867 op de top het meteorologisch observatorium werd gebouwd. Tijdens de werkzaamheden stuitten de bouwers op de Romeinse restanten, een vondst van jewelste”.

Uit onderzoek dat volgde bleek dat er ooit een gigantische tempel had gestaan dat als bedevaartsoord voor pelgrims had gediend en uitkeek over Augustonemetum, de voorloper van Clermont-Ferrand – dat sinds 1630 een samenvoeging is van de steden Clairemont en Montferrand. Super interessant, vond men de ontdekking uit de oudheid. Speciaal voor de rijke Parijzenaars werd er in 1907 een spoorlijntje naar de top aangelegd zodat ze de Romeinse overblijfselen met eigen ogen konden aanschouwen. Die spoorlijn is er nog steeds, tegenwoordig is het een vijf kilometer lange tandradbaan.

De zwarte kathedraal van Clermont-Ferrand

De kathedraal van Clermont-Ferrand is gemaakt van lavasteen.

Dat het hele gebied van de Auvergne eigenlijk een grote massa lava is, zien we in hoofdstad Clermont-Ferrand. De stad werd gebouwd op en met vulkanische gesteente. De dertiende-eeuwse kathedraal alleen al: als een groot brok gecultiveerd zwart lava steken de twee torens majestueus boven de rest van de stad uit. In de stad struikelen we soms over de lava-stoeptegels en ook de meeste huizen zijn met lava-‘bakstenen’ gebouwd, vaak weggemoffeld achter een laag licht stukwerk.

In de stad ontdek je op meerdere plekken fraaie streetart.

Clermont – Claire Mont – Lichte berg

We zien ook dat deze historische stad barst van de leuke winkels, fijne eettentjes, interessante musea, streetart en gezellige terrassen. Dus ook voor degenen die verder willen kijken dan vulkanische stenen en lava een interessante reisbestemming. Didier, waarom heet de stad eigenlijk Clermont, dat betekent toch zoiets als ‘lichte berg’? ,,Eerst stond hier een kathedraal die van zandsteen was gemaakt, een lichte kleur dus. Het was een herkenningspunt van verre, daarom gaf men de stad de naam Claire Mont.” De donkere lavastenen, afkomstig uit steengroeven bij Volvic werden pas in 1848 toegepast.

Sfeerbeeld in de straten van Clermont-Ferrand.

Mineraalwater uit de vulkanen van de Auvergne

En niet alleen daar is pierre de Volvic te zien, vertelt Didier: ook de Bretonse stad Rouen werd er grotendeels mee opgebouwd na de verwoestingen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Volvic? Dat is toch mineraalwater? ,,Klopt”, antwoordt Didier. ,,Naast vulkanen telt de Auvergne ook tal van bronnen, zoals bij Volvic. Het water komt uit de bergen – de vulkanen dus – en is zo zuiver dat je het zo kunt drinken”. Dat verklaart al die fonteintjes die je her en der in de stad tegenkomt: ,,Daar kun je gewoon je waterflesje mee vullen. Is zelfs lekkerder dan water uit de kraan, want dat wordt gewonnen uit rivierwater en er zit chloor in”.

Wijn met een vulkanisch karakter

Allemaal leuk en aardig Didier, maar is er ook nog iets anders te drinken dan vulkanisch water? Wijn bijvoorbeeld? ,,Wijngaarden schitteren van afwezigheid in de Auvergne, maar dat was niet altijd zo. Vroeger had je vanaf Clermont-Ferrand uitzicht over 40.000 hectare aan wijngaarden, de Romeinen verbouwden al wijn hier”, vertelt Didier. Rond 1850 verwoestte de phylloxera vastatrix (de ‘druifluis’) bijna alle wijngaarden in Europa en dus ook in Frankrijk. Wijnboeren zagen hun werk, handel, inkomen en toekomst verloren gaan. Didier: ,,Maar er was een soort reddende engel in de stad: Michelin. Van de autobanden en Bibendum, die Michelin. De meeste wijnboeren gingen hier werken, slechts een handjevol probeerde het na de ‘druivenpandemie’ weer”.

Het Michelin-mannetje Bibendum in een café in Clermont-Ferrand.

Met als resultaat dat er nu nog zo’n zeshonderd hectare aan Auvergnewijn wordt verbouwd. Niet zo bekend als een Bordeaux, Côte du Rhône of Loirewijn, maar ook al zo’n goed bewaard geheim. En o-la-la, wat smaakt dat vulkanische wijntje goed, vooral met de wél bekende kaas uit de regio. Vanaf een terras met uitzicht op de hoogste puy van de Auvergne nemen we afscheid van onze gids Didier en heffen nog eenmaal het glas: salut et au revoir!

Kaas uit de krater

In de Auvergne is kaasmaken nog steeds een waar ambacht. Om kennis te maken met de vijf regionale kaassoorten – Cantal, Bleu d’Auvergne, Fourme d’Ambert, Salers en Saint-Nectaire – volg je de ‘Route des fromages AOP d’Auvergne’. Die route leidt onder meer door het Massief van Sancy, het hart van de Saint-Nectaire kaas. In Beaune-le-froid maken ze kaas van melk van zwart- en roodbont koeien (Holstein-Friesian). De kazen rijpen in eeuwenoude grotten die zijn uitgehouwen in vulkanische rotsen.

Langs dit pad in Beaune-le-froid vind je kaasgrotten.

Andere vulkanen in de Auvergne – alternatieven en actieve tips

De Puy de Dôme is niet alleen de grootste en hoogste vulkaan van de Chaîne de Puys, het is ook de drukste. Wie de mensenmassa wil ontlopen, komt heel vroeg of kiest een andere puy. De Puy de Gouttes bijvoorbeeld. Je kunt hier in alle rust wandelen. Je loopt zelfs dwars door de rijkelijk begroeide krater heen en op de kraterrand heb je een fraai uitzicht over de puys om je heen. Ook kijk je dan recht in de vulkaan van Lemptegy. Deze vulkaan werd na de Tweede Wereldoorlog een grote groeve. Je kunt Lemptegy bezoeken, dan loop je dus letterlijk in het binnenste van een vulkaan. Wie nog meer wil weten van vulkanisme, bezoekt het wetenschappelijke themapark Vulcania.

Het houten pad naar Puy de Sancy.

De Puy de Dôme mag dan wereldberoemd zijn, qua hoogte wordt de vulkaan overtroefd door de Puy de Sancy, die met 1886 meter de top van het Centraal Massief vormt. De kabelbaan (Téléphérique du Sancy) in Mont-Dore brengt je naar het tussenstation Le Sommet – waar je dé lokale specialiteit, truffade (een stevig aardappel-kaasgerecht) en de kastanjelikeur, beslist moet proberen. De laatste klim naar de top doe je wandelend over de 864 treden van het houten pad. Als het niet mistig is, heb je een panoramisch uitzicht over het landschap.

De Téléphérique du Sancy in Mont-Dore brengt je naar het Le Sommet.

De jongste vulkaan van de Auvergne: 7000 jaar

Ruiken aan de bijzondere bloemen in Vallée de Chaudefour.

In de Sancy-regio ligt ook Vallée de Chaudefour, een weelderig natuurgebied met zeldzame flora en fauna, watervallen en waterbronnen, ontstaan in de ijstijd door een gletsjer die hier ooit langs de vulkanische bergen schuurde. De jongste puy ligt ook het Massif du Sancy: Pavin is zo’n 7000 jaar oud. In de krater ligt nu een rond meer, waar je omheen kunt wandelen. Lac Pavin is 95 meter diep, Jacques Cousteau heeft er ooit nog eens onderzoek gedaan.

Landschap in de regio van Sancy. Hier ligt ook de jongste vulkaan.

📌 Tip: Neem een lege fles mee! Overal in de stad kun je natuurlijk mineraalwater uit vulkanische bronnen tappen. En mis vooral de truffade (aardappel-kaasgerecht) en de lokale kastanjelikeur niet. Santé!

MEER MOOIE VERHALEN OVER FRANKRIJK LEZEN?

• Vreemde kunst langs de Loire
• Doucement tuffen met Le Train Jaune & Rouge
• Een culinaire marathon door Roussilon
• Citytrip naar Lyon
• Op reis door Nantes
• Tussen berg en zee: Frans Catalonië